}

Schaduwen

 

Groep: 3/4

Kerndoel: 42

Onderwerp: schaduwen

Benodigd materiaal: stoepkrijt, zaklamp, stofzuigerslag, bal

Voorbereiding: materialen verzamelen

Tijdsduur: 70 minuten

Bijzonderheden: voor andere leuke schaduwactiviteiten, ook voor kleuters, zie: https://woordenbeeldclub.com/lessen-licht-en-kleur/

Les:

15min.

Pak een zaklamp en een stofzuigerslang. Vraag één leerling om te helpen. Deze leerling houdt het uiteinde van de slang vast zodat de slang een rechte buis is. Schijn met de zaklamp door de stofzuigerslang. Vraag de leerlingen of ze, als ze nu door de slang zouden kijken, het licht kunnen zien. De leerlingen die denken van wel steken hun hand op. Laat een aantal leerlingen door het uiteinde van de stofzuigerslang kijken. Zien ze licht?

Vraag nu aan de leerling die de stofzuigerslang vasthoudt, deze te buigen. Schijn met de zaklamp door het andere uiteinde van de stofzuigerslang. Vraag weer of ze het licht kunnen zien als ze nu door de slang zouden kijken. De leerlingen die denken van wel steken hun hand op. Laat ook nu een aantal leerlingen door de slang kijken.                                        Vraag de leerlingen hoe het kan dat ze het licht wel zien als de stofzuigerslang recht is en niet als deze gebogen is. Vertel dat licht altijd rechtdoor gaat.  Daarom is de lichtbundel niet te zien als de stofzuigerslang gebogen is. Vertel dat als lichtstralen tegen een voorwerp of een persoon aankomen,  er een schaduw ontstaat. Dit komt doordat het voorwerp of de persoon dan in  de weg staan. Er kunnen geen lichtstralen meer langs. Achter het voorwerp  Achter het voorwerp  of de persoon komt geen (direct) licht meer. Je ziet een schaduw.

15 min. 

Ga met de leerlingen naar het schoolplein. Verdeel de groep in tweetallen.  Geef ieder tweetal een stoepkrijtje en zeg dat één leerling gaat tekenen en de andere stil blijft staan. Laat de leerlingen die stil staan met hun gezicht naar dezelfde kant gaan staan. De andere leerlingen trekken de schaduwen van hun klasgenoten met stoepkrijt om. Ook de voeten van de leerling die stil staat worden omgetrokken. Op die manier onthouden ze goed waar ze stonden, want over een paar uur gaan ze er nogmaals staan. Laat ze ook kijken waar de zon vandaan komt. Klopt dit met de schaduw?

15 min.

Ga weer naar binnen. Vraag: ‘Waardoor ontstond jullie schaduw?’ De lichtstralen van de zon kwamen tegen de lichamen van de leerlingen aan. Daarachter was er dus (bijna) geen zonlicht. Je zag een donkere schaduw. Vertel dat er voor het ontstaan van schaduwen een lichtbron nodig is. Welke lichtbronnen kennen de leerlingen? Ga kort in op het verschil tussen natuurlijke lichtbronnen (zoals de zon) en kunstmatige lichtbronnen (zoals lampen).

10 min.

Vraag de leerlingen of ze denken dat de zon buiten in de tussentijd van plaats  is veranderd. Zal hun schaduw nog hetzelfde zijn? Schrijf de voorspellingen  op het bord.

Ga weer met de leerlingen naar buiten (zorg dat er wel genoeg tijd tussen  de eerste en tweede keer zit). Geef de tweetallen weer een krijtje en laat ze op dezelfde plek gaan staan als die ochtend. Ze trekken de schaduw weer om.

Vraag: ‘Is de nieuwe schaduw anders? Is hij langer of korter dan de eerste? Staat hij op een andere plek?’

15 min.

Bespreek op welke manier de schaduwen van de leerlingen zijn veranderd. Komt dit overeen met hun voorspellingen? Vraag hoe het kan dat de schaduwen zijn veranderd. 

Wat is er met de zon gebeurd?

Leg uit dat de aarde om zijn as draait. Hierdoor zie je de zon op het schoolplein steeds op een andere plek. Illustreer dit aan de hand van een bal (de aarde) en een zaklamp (de zon). Markeer de bal met een sticker en vertel dat dat Nederland is. Draai de bal langzaam rond, terwijl de zaklamp vanaf dezelfde kant de bal beschijnt. Laat de leerlingen zien dat de sticker steeds op een andere plek ten opzichte van de zon is. Hierdoor zie je de zon op aarde ook steeds vanaf een andere plek. Omdat licht altijd rechtdoor gaat en de zon vanaf een andere  plek schijnt, zien de schaduwen er ook steeds anders uit.

 

 

Bron: http://www.ruimtevaartindeklas.nl/lespakketten/waar-is-de-schaduw